fa اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی به شیوه گروهی بر کیفیت زندگی و شدت خستگی زنان مبتلا به ام‌اس (MS) مامایی Midwifery پژوهشي اصیل Original Research <strong>مقدمه:</strong> مولتیپل اسکلروزیس (MS) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن سیستم عصبی مرکزی است. مزمن‌بودن ماهیت بیماری، نداشتن درمان قطعی و درگیرکردن فرد در سن جوانی می‌تواند اثری مخرب بر کیفیت زندگی و شدت خستگی داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی به شیوه گروهی بر کیفیت زندگی و شدت خستگی بیماران مبتلا به MS صورت گرفت.<br> <strong>روش کار:</strong> پژوهش حاضر از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل است. روش نمونه‌گیری ابتدا به‌صورت فراخوان عمومی میان افراد عضو انجمن MS استان تهران برگزار شد. سپس ۲۴ بیمار با تشخیص بیماری MS و داشتن ملاک‌های ورود، از میان متقاضیان به‌طور تصادفی به گروه آزمایش (۱۲ نفر) و گروه کنترل (۱۲ نفر) گماشته شدند. آزمودنی‌ها پرسشنامه‌های کیفیت زندگی بیماران (MS (MSQOL-۵۴ و سنجش شدت خستگی (FSS) را پیش و پس از درمان تکمیل کردند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه دو‌ساعته تحت درمان برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی به‌صورت گروهی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از روش آماری کوواریانس تک‌متغیری و با کمک نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۱، تحلیل شدند.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد بین میانگین نمرات برخی از زیرمقیاس‌های کیفیت زندگی شامل عملکرد جسمی، ایفای نقش مرتبط با وضعیت جسمی و روانی، انرژی، بهزیستی روانی، تهدیدات سلامتی، درک سلامتی، رضایت از عملکرد جنسی، کیفیت زندگی و شدت خستگی گروه آزمایش و کنترل تفاوت معنا‌داری وجود دارد (۰/۰۵><em>P</em>).<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> می‌توان نتیجه گرفت برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی به شیوه گروهی بر کیفیت زندگی و شدت خستگی زنان مبتلا به MS تأثیر دارد؛ بنابراین اگر چنین مداخله‌هایی برای مبتلایان به بیماری‌های مزمنی مانند MS در کنار درمان‌های پزشکی به کار گرفته شود، می‌تواند با تغییر در ادراک بیماران از بیماری‌شان در بلندمدت، شدت بیماری آنها را کاهش دهد. <strong>Introduction:</strong> Multiple sclerosis (MS) is considered to beone of the most common chronic diseases of the central nervous system. Its chronic nature, no cure being available and its onset at a young age can have a devastating effect on quality of life and fatigue. This research aims to study the effect of group mindfulness-based stress reduction program and conscious yoga on the quality of life and fatigue in patients with Multiple Sclerosis.<br> <strong>Methods:</strong> This was a quasi-experimental study with pretest-posttest design and control group. The sampling method was initially a public call amogst members of the MS Society in Tehran. 24 patients with MS and having the criteria needed for inclusion of the applicants were randomly assigned to the experimental group (n=12) and control group (n=12).The participants completed MS patients&rsquo; quality of life questionnaires (MSQOL-54) and the Fatigue Severity Scale (FSS), before and after treatment. The experimental group was treated in 8 sessions of group mindfulness-based stress reduction program (for 2 hours each session). Data was analyzed using covariance single variable and SPSS 21.<br> <strong>Results:</strong> The results showed that there was a significant difference amogst the mean scores of some subscales of the quality of life including physical functioning, role in relation to physical and mental energy, mental well-being, health threats, perceived health, satisfaction with sexual function, quality of life and fatigue test and control groups (<em>P</em><0/05).&nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong> The results showed that the program of reduction of consciousness-based stress is effective in reducing fatigue and increasing some of the subscales of quality of life in MS patients. Therefore, it can be concluded that if such interventions are applied to patients with chronic illnesses such as MS in addition to medical therapies, their illness can be reduced by changing perceptions of patients from their long-term illness. برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی, کیفیت زندگی, شدت خستگی, MS Multiple Sclerosis, Fatigue, Quality of life, Mindfulness-based stress reduction program 35 44 http://nmj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-932-1&slc_lang=fa&sid=1 Mercedeh Ghazagh مرسده قزاق mercedeh.gh@gmail.com 100319475328460011730 100319475328460011730 Yes MA, Department of Psychology, Faculty of Psychology, Payame NourUniversity, Tehran, Iran کارشناس ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران Zohreh Zadhasan زهره زادحسن zadhasan.zohreh@gmail.com 100319475328460011731 100319475328460011731 No MA, Department of Psychology, Faculty of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran کارشناس ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران