fa تأثیر مداخلات پرستاری توانبخشی ریوی بر کیفیت خواب بیماران مبتلا به بیماری انسداد مزمن ریه (COPD): کارآزمایی بالینی تصادفی‌ پرستاری Nursing پژوهشي اصیل Original Research <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">سابقه و هدف:</span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">&nbsp;بیماری انسداد مزمن ریه</span> <span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">(COPD)</span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">علاوه &rlm;بر محدودیت عملکردی، با شیوع بالای اختلالات خواب همراه است که با تشدید علائم شبانه، افزایش دفعات تشدید بیماری و کاهش کیفیت زندگی ارتباط دارد. اگرچه توانبخشی ریوی به‌عنوان مداخله‌ای مؤثر در بهبود پیامدهای تنفسی شناخته می‌شود، کیفیت خواب غالباً به‌عنوان پیامد ثانویه بررسی شده و نقش اختصاصی مداخلات ساختارمند پرستاری در بهبود آن به‌طور مستقل ارزیابی نشده است. بنابراین، این مطالعه با هدف تعیین تأثیر مداخلات پرستاری توانبخشی ریوی بر کیفیت خواب بیماران مبتلا به</span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">COPD </span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">انجام شد.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">مواد و روش‌‌ها:</span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">&nbsp;این کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی&rlm;شده در سال 1404 روی 32 بیمار بستری مبتلا به</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">COPD</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">در بیمارستان امام رضا(ع) کرمانشاه انجام شده است. شرکت‌کنندگان با استفاده از روش تصادفی‌سازی بلوک&rlm;بندی‌&rlm;شده به دو گروه آزمون و شاهد تخصیص یافتند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسش&rlm;نامۀ دموگرافیک و شاخص کیفیت خواب <strong>پیتزبورگ</strong></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">(PSQI) </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">بود. گروه آزمون یک برنامۀ چهارهفته‌ای ترکیبی (حضوری و مجازی) مراقبت پرستاری توانبخشی ریوی را دریافت کردند که شامل تکنیک‌های تنفسی، تنظیم الگوی فعالیت و استراحت، مدیریت خستگی، تنظیم برنامۀ خواب، رعایت توصیه‌های غذایی، و مصرف صحیح دارو بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">SPSS&nbsp;</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">نسخۀ 26 و آزمون‌های تی مستقل، تی زوجی و من-ویتنی تحلیل شدند.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.1pt">یافته‌ها: </span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">دو گروه ازنظر ویژگی‌های دموگرافیک و بالینی همگن بودند (05/0<</span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">p</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">). پس از مداخله، میانگین نمرۀ کل</span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"> PSQI </span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">در گروه آزمون به &rlm;طور معنی‌داری کاهش یافت (05/0<</span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">p</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">، 517/3- = </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">z</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">)، درحالی&rlm;که در گروه شاهد تغییر معنی‌داری مشاهده نشد (285/0 = </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">p</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">، </span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">069/1- = </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">z</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">). تحلیل زیرمقیاس‌ها نشان‌دهنده بهبود معنی‌دار در کیفیت ذهنی خواب، کارآیی خواب، مدت خواب و تاخیر در شروع خواب در گروه آزمون در مقایسه با گروه کنترل بود (001/0 = </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">p</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">، 595/10- = </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">t</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">).</span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:95%"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.1pt">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">&nbsp;یافته‌های این کارآزمایی نشان می‌دهد مداخلات ترکیبی پرستاری در چهارچوب توانبخشی ریوی (آموزش حضوری و مجازی)، با بهبود معنادار کیفیت خواب در بیماران مبتلا به</span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">COPD </span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">همراه است. این موارد از نقش بالقوۀ مداخلات ساختارمند پرستاری در بهبود پیامدهای خواب حمایت می‌کند. این نتایج مبنایی برای توسعه و ارزیابی بیشتر این رویکرد در مطالعات آینده فراهم می‌سازد.</span></span></span></span></span></span></div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="letter-spacing:-.15pt">Background and Objective:</span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt">Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is associated with functional limitations as well as a high prevalence of sleep disturbances, which are linked to exacerbation of nocturnal symptoms, increased frequency of disease flare-ups, and reduced quality of life. Although pulmonary rehabilitation is recognized as an effective intervention for improving respiratory outcomes, sleep quality is often considered a secondary outcome. Moreover, the specific role of structured nursing interventions in its independent improvement has not been thoroughly evaluated. Therefore, this study aimed to determine the effect of nursing-based pulmonary rehabilitation interventions on sleep quality in patients with COPD.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="letter-spacing:-.15pt">Materials and Methods:</span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt">This randomized controlled trial was conducted in 2025 on 32 hospitalized patients with COPD at Imam Reza Hospital, Kermanshah, Iran. Participants were randomly assigned to intervention and control groups using a block randomization method. Data collection tools included a demographic questionnaire and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). The intervention group received a four-week combined (in-person and virtual) nursing pulmonary rehabilitation program, which included breathing techniques, activity-rest scheduling, fatigue management, sleep hygiene education, dietary recommendations, and proper medication adherence. The collected data were analyzed in SPSS software (version 26), applying independent t-tests, paired t-tests, and the Mann&ndash;Whitney test.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="letter-spacing:-.15pt">Results:</span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt">The two groups were homogeneous in terms of demographic and clinical characteristics (<i>p</i>>0.05). After the intervention, the mean total PSQI score in the intervention group decreased significantly (Z=-3.517, <i>p</i><0.001), whereas no significant change was observed in the control group (Z=-1.069, <i>p</i>=0.285). Subscale analysis indicated significant improvements in subjective sleep quality, sleep efficiency, sleep duration, and sleep latency in the intervention group, compared with the control group (t=-10.595, <i>p</i>=0.001).</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:#0a8510"><span style="letter-spacing:-.15pt">Conclusion:</span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt">The findings suggest that combined nursing interventions within the framework of pulmonary rehabilitation (in-person and virtual education) are associated with significant improvements in sleep quality in patients with COPD. These results support the potential role of structured nursing interventions in enhancing sleep-related outcomes and provide a foundation for further development and evaluation of this approach in future studies.</span></span></span></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span ms="" style="font-family:" trebuchet=""><span style="color:black"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></div> بیماری مزمن انسدادی ریه, توانبخشی ریوی, مراقبت پرستاری, کیفیت خواب Chronic Obstructive Pulmonary Disease, Nursing Care, Pulmonary Rehabilitation, Sleep Quality 142 155 http://nmj.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2497-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Akbari علی اکبری ali9915857610@gmail.com 100319475328460030325 0009-0004-5018-0246 No Department of Nursing, Student Research Committee, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه پرستاری، کمیتۀ تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Narges Arsalani نرگس ارسلانی na.arsalani@uswr.ac.ir 100319475328460030326 100319475328460030326 Yes Iranian Research Centre on Aging, Department of Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات سالمندی ایران، گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Mehrdad Naghikhani مهرداد نقی خانی Dr.naghikhani@uswr.ac.ir 100319475328460030327 100319475328460030327 No Department of Basic Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه علوم پایه، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Dariush Hassaninia داریوش حسنی نیا dr.hasaninia1213@gmail.com 100319475328460030328 100319475328460030328 No Department of Internal Medicine, School of Medicine, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran گروه داخلی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Mohsen Vahedi محسن واحدی mohsenvahedi540@gmail.com 100319475328460030329 100319475328460030329 No Department of Biostatistics and Epidemiology, Pediatric Neurorehabilitation Research Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب کودکان، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران